Profesjonalny psycholog z Lublina. Sprawdzona pomoc psychologiczna w Lublinie.

Typy osobowości według Abhidhamma

Model typów osobowości przedstawionych w Abhidhammie wynika bezpośrednio z zasady, że elementy psychiczne różnią się swą siłą. Jeżeli umysł jednostki jest zazwyczaj zdominowany przez szczególny czynnik lub zestaw czynników, to określ on jej osobowość, motywy i zachowanie. Niepowtarzalność układu element’ psychicznych danej osoby jest źródłem różnic indywidualnych osobowości stępujących poza szerokimi kategoriami głównych typów. Osoba, u której prz’ ułuda, należy do jednego z powszechnie występujących typów, tak jak nienawistne, u których przeważa niechęć, oraz osoby zmysłowe, u których występuje silna żądza. Bardziej pozytywny typ reprezentuje osoba inteligentna, u której silnie zaznacza się uwaga czynna i wgląd.

Przedstawiony w Abhidhammie sposób rozumienia ludzkiej motywacji wywodzi się z analizy elementów psychicznych i ich wpływu na zachowanie. Stan umysłu występujący u danej jednostki popycha ją w kierunku poszukiwania pewnych rzeczy lub unikania innych. Stany umysłowe człowieka kierują każdym jego czynem. Jeżeli umysł jest zdominowany przez żądzę, to będzie ona dominującym motywem i człowiek będzie działał zgodnie z nim, starając się zdobyć przedmiot swego pożądania. Jeżeli egoizm jest czynnikiem o dużej sile, to jednostka będzie działała w sposób wynoszący własne ja. Każdy typ osobowości jest w tym sensie również typem motywacyjnym.

W Yisuddhimagga (Buddhaghosa, 1976), podręczniku medytacji pochodzącym z V wieku n.e., opartym na Abhidhammie, jeden dział poświęcony jest rozpoznawaniu głównych typów osobowości, jako że każdy człowiek musi być traktowany w sposób dostosowany do jego predyspozycji. Jedną z metod przytaczanych w tym podręczniku, stosowaną w celu określenia typu osobowości, jest prowadzenie bacznej obserwacji, jaką postawę zajmuje dana osoba w pozycji stojącej oraz jak się porusza. Stwierdza się tam na przykład, że osoba pożądliwa lub zmysłowa ma chód pełen gracji, osoba nienawistna chodząc szura nogami, a osoba podlegająca ułudzie ma chód szybki. Faktyczna reguła takiej analizy brzmi (Vajiranana, 1962, s. 99):

Ślady stóp pożądliwego są podzielone w środku. Wrogo nastawiony pozostawia poza sobą smugi. Ślady stóp człowieka ulegającego ułudzie robią wrażenie stawianych pospiesznie. Według istniejącego zapisu Budda pozostawiał idealnie równy ślad stóp, ponieważ jego umysł był spokojny, a jego ciało dobrze zrównoważone.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.