Profesjonalny psycholog z Lublina. Sprawdzona pomoc psychologiczna w Lublinie.

Różnica między logiką a teorią poznania u Twardowskiego

Pojęciem tym posługuje się K. R. Popper m. in. w artykule Conjectural Knowledge. My Solution of the Problem of Induction (W zbiorze Conjectural Knowledge. An Evolutionary Approach, 1972). Zdaniem Poppera dziedzina obiektywnych znaczeń jest genetycznie pochodna od aktów psychicznych, jednocześnie jednak w dużej mierze i przede wszystkim autonomiczna. Por. poniżej rozdział X.

W ujęciu Twardowskiego o różnicy między logiką a teorią poznania decyduje to, że pierwsza zajmuje się prawdziwością formalną, druga zaś materialną. Logiki nie interesuje, czy jakiś sąd jest prawdziwy sam w sobie, niezależnie od innych sądów, lecz tylko to, czy jego prawdziwość wynika z prawdziwości innych sądów. Ponieważ logikę interesują związki między sądami, jest ona z jednej strony niezależna od funkcji wydawania sądów (a więc przedmiotem jej nie są sądy wydane, lecz tylko przedstawione), z drugiej zaś – od kwestii ich materialnej prawdziwości. Owa niezależność sądów logicznych od funkcji wydawania sądów i ich materialnej prawdziwości pozwala logice na operowanie sądami sztucznymi, tzw. artefaktami. Logik, badając związki między sądami, nie jest zainteresowany tym, czy sądy te zostały przez kogokolwiek wydane, lecz pyta, czy zachodzi między nimi związek wynikania. Dlatego też jako przykłady sądów może podawać takie, które przez nikogo nawet wydane być nie mogą, mogą być natomiast pomyślane. Tak jest np. w następującym rozumowaniu: z przesłanek:

„wszystkie kwadraty są kołami”, „wszystkie koła są drewniane”, wynika wniosek, że „wszystkie kwadraty są drewniane”. Sądu, będącego konsekwencją powyższego rozumowania nie sposób wydać, jednak można go sobie przedstawić, np. w tym celu, by stwierdzić, że jest bezsensowny. Logika nie operuje więc sądami, lecz abstraktami przedstawień sądów, te zaś stanowią znaczenie czy treść sądzenia.

Również teorię poznania interesuje zagadnienie prawdziwości sądów, jednak w odróżnieniu od formalnej, będącej przedmiotem logiki, jest to prawdziwość materialna. Rozważaniem natury prawdziwości, będącej naczelnym zagadnieniem epistemologii, zajmiemy się w rozdziale X.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.