Profesjonalny psycholog z Lublina. Sprawdzona pomoc psychologiczna w Lublinie.

Rodzaj propagandy a rodzaj ideologii

A teraz, gdy idzie o samą technikę psychologiczną, to i tu możliwa jest gradacja od niskich demagogicznych chwytów, zaskakujących ludzi i nadużywających ich sugestywności, do operowania argumentami niefałszowanej logiki. Należy spodziewać się, iż w miarę rozwoju kultury będą znajdować zastosowanie raczej owe wyższe, bardziej racjonalne formy propagandy. Nie można jednak i tu spodziewać się rychło całkowitego zbliżenia metod propagandowych do poziomu wyłącznie tylko rzeczonej, chłodnej argumentacji. Tam, gdzie stosuje się propagandę, zwykle nie chodzi o samo przekonanie ludzi. Idzie o to, ażeby porwać, zagrzać, zachęcić i doprowadzić do przełamania pewnych wewnętrznych oporów. Trzeba pamiętać, iż owe opory nie płyną często ze źródeł rozumowych, lecz z przesądów i uprzedzeń opartych o czynniki uczuciowe i irracjonalne. W tych warunkach logiczna argumeritacja, chociażby całkowicie poprawna, będzie bezskuteczna. Trzeba, jak to się mówi, „wybijać klin klinem”. I to są względy, dla których propaganda nawet najbardziej rzetelna i bezinteresowna nie tak łatwo zrezygnuje z apelowania do czynników emocjonalnych i z oddziaływania drogą sugestii.

Z dotychczasowych naszych rozważań wynika, że między rodzajem propagandy a rodzajem ideologii zachodzi swoista odpowiedniość. W jednym z poprzednich rozdziałów analizowaliśmy pojęcie ideologii i stwierdziliśmy, iż przy pewnym ujęciu tego terminu, który obecnie zdobywa sobie prawo obywatelstwa, w skład ideologii wchodzą elementy ścisłej wiedzy, a ideologia pojęta jako całość dąży do tego, ażeby wszystkie jej składniki były .podporządkowane naukowym zasadom. Ale faktem jest, iż niektórzy badacze kultury, socjologowie i psychologowie społeczni pojmują ideologię w znaczeniu węższym, w którym nie tylko nie zawiera ona elementów obiektywnej wiedzy, ale się im wprost przeciwstawia. Na ideologię tak pojętą składać się będą omówione przez nas właśnie stereotypy, postawy, przesądy, pogłoski, wierzenia religijne itp. Struktura tak pojętej ideologii będzie wobec tego równoważna strukturze wymienionych właśnie tworów.

Trzeba stwierdzić, iż tak pojętej ideologii1 poświęcono w ostatnich czasach wiele uwagi. Poczytna była książka Karola Mannheima pod tytułem Ideologia i utopia2. Szereg autorów podaje definicję ideologii tak właśnie pojętej. I tak według Krecha i Crutchfielda 3 ideologia to całość wierzeń i postaw sprowadzona do jedności. Inny autor, LaPiere, włącza do zakresu ideologii mity, rytuały i legendy. Rzecz jasna, iż tego rodzaju ideologia mieć będzie charakter irracjonalny i taki też charakter mieć będzie propaganda, która ją szerzy. Dodać jeszcze wypadnie, że według niektórych autorów ideologia tak pojęta tworzy nie tylko stan faktyczny, który badacz musi przyjąć do wiadomości, ale jest zjawiskiem społecznym pożądanym, którym należy świadomie kierować nie zmieniając jego zasadniczej psychologicznej struktury. A więc w myśl tego poglądu także dzisiejsza kultura nie powinna zarzekać się tworzenia nowych mitów i wierzeń. Przypomnijmy tu przykładowo głośną w okresie panowania partii narodowosocjalistycznej w Niemczech książkę Rosenberga, której tytuł brzmi Mit XX wieku4. Książka ta miała rozbudować i rozpowszechniać mit o powołaniu rasy germańskiej do panowania nad światem. Fałszywość i szkodliwość tego rodzaju poglądów dla kształtowania racjonalnej ideologii, opartej na nauce i rzetelnej wiedzy, nie wymaga chyba specjalnej analizy.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.