Profesjonalny psycholog z Lublina. Sprawdzona pomoc psychologiczna w Lublinie.

Poglądy Twardowskiego z zakresu epistemologii i teorii nauki

Poglądy Twardowskiego z zakresu epistemologii i teorii nauki przedstawiają się nam w perspektywie dwojakiej zależnie od tego, czy widzimy je w świetle problematyki sporów współczesnych wobec jego własnej twórczości, czy też retrospektywnie, w aspekcie późniejszego rozwoju wiedzy filozoficznej i związanego z nim przesunięcia punktu ciężkości dyskusji filozoficznych. Obraz teorii Twardowskiego uzyskany w tych dwu perspektywach stanowi odbicie różnych horyzontów epistemologicznych i odmiennych sytuacji problemowych. Spojrzenie pierwszego rodzaju sytuuje myśl Twardowskiego we współczesnym mu nurcie brentanowskim, silnie zabarwionym psychologi- stycznie, a zmierzającym ku radykalnie antypsycholo- gistycznemu stanowisku Husserla. Z tej perspektywy ujmuje ją w jej charakterze umiarkowanym, nie dość radykalnie antypsychologistycznym. Jeśli bowiem za miarę antypsychologizmu doskonałego (powiedzmy w teorii znaczenia) uznać stanowisko semiotycznego idealizmu Husserla z Badań logicznych (1900 – 1901), to analogiczne stanowisko Twardowskiego (mam na myśli teorię znaczenia jako wytworu psychicznego, wyłożoną w rozprawie O czynnościach i wytworach (1911)) wyda się wprawdzie oryginalnym krokiem antypsychologistycznym, jednak wobec ideału husserlowskiego dość odległym. I oto płaszczyzna porównania epistemologicznych poglądów Twardowskiego wyznaczona przez antypsychologizm Husserla w jego szczególnej postaci, jaką przybrał w teorii znaczenia, okazuje się być dla oceny filozofii Twardowskiego nie dość korzystna, przede wszystkim jednak nie dość pouczająca, z dwóch powodów: 1. Teoria znaczenia filozofa lwowskiego przedstawia się jako zbyt silnie zakorzeniona w realiach psychicznych przeżywania, by móc wznieść się na wyżyny husserlowskiej ideale Bedeutung-, 2. Per- spektywa husserlowska zdaje się odmawiać wartości temu właśnie aspektowi teorii Twardowskiego, dzięki któremu postawiony zostaje problem, z jakim ona sama nie mogła się uporać, mianowicie problem związku ideale Bedeutung (jak też innych przedmiotów idealnych) ze światem umysłowych czy psychicznych aktów podmiotu. Ustalając obiektywność sfery transcendentnej znaczeń idealnych Husserl nadał im autonomię wobec świata przeżyć psychicznych, jednak jego własne rozwiązanie – czy mówiąc tym razem językiem Poppera – próbne rozwiązanie problemu statusu on- tologicznego znaczeń – stworzyło nowy problem: jak rozumieć powstanie i wzrost wiedzy, jeśli świat znaczeń idealnych wzrostowi nie podlega: nie można nawet o nim powiedzieć, by się kiedykolwiek pojawiał, ponieważ do jego właściwości fundamentalnych należy trwanie w idealnej niezmienności. Pojawienie się problemu ewolucji wiedzy każe zakwestionować słuszność teorii Husserla rozumianej nie tylko jako koncepcja sposobu istnienia znaczeń, ale także innych przedmiotów podzielających z nimi idealny charakter, np. sądów samych w sobie, teorii naukowych itd. Oto powstaje sytuacja problemowa, w której należy wziąć pod uwagę teorie zdające sprawę ze związków sfery bytów idealnych z dziedziną, która doprowadza do ich wyłonienia się, tj. z psychiką. Pośród tych teorii znajdziemy także teorię Twardowśkiego. I oto w ten sposób powstaje druga perspektywa spojrzenia na epistemologię Twardowskiego w jej rysie antypsychologi- stycznym: wyłania się ona właśnie w wyniku porównania z „teorią wiedzy obiektywnej” Poppera.

Określmy bliżej tło owej paraleli, wskazując na problem, który u obu filozofów zostaje rozwiązany w duchu tej samej tendencji obiektywistycznej. Twardowski i Popper zmierzają ku wyświetleniu związków między tym, co idealne, a tym, co podmiotowe. Uznają, że w badaniach nad poznaniem dopuszczalne są dwa punkty widzenia: subiektywny i obiektywny, jednak zgadzają się też obydwaj, że nie można mylić ze sobą uprawnień tych dwu punktów widzenia i że ostatecznie z punktu widzenia wiedzy większe znaczenie posiada podejście obiektywne.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.