Profesjonalny psycholog z Lublina. Sprawdzona pomoc psychologiczna w Lublinie.

POGLĄDY SKINNERA CZ. II

W swoich pracach najwięcej miejsca poświęcił Skinner badaniu zależności między wykonywaną reakcją a sposobem, w jaki stosowano wzmocnienie dodatnie. Wzmocnienie można stosować po każdej prawidłowej reakcji. Metoda taka nosi nazwę wzmocnienia ciągłego. Można je również stosować w spcsób sporadyczny według metody wzmocnienia częściowego, tzn. nie wzmacniając każdej reakcji poprawnej, lecz tylko niektóre z nich. W toku stosowania wzmocnienia sporadycznego można uwzględniać albo czas, wzmacniając w określonych odcinkach czasu reakcję prawidłową, albo liczbę poprawnych reakcji niewzmacnianych. W każdym z tych dwu przypadków wzmocnienie może być stosowane regularnie, stale po takiej samej liczbie reakcji, lub nieregularnie. W badaniach dotyczących czterech zasadniczych rozkładów wzmocnienia Skinner posługiwał się zazwyczaj wyżej opisaną skrzynką. Wskaźnikiem siły reakcji była częstość jej występowania.

Uogólniając wyniki licznych bada > przeprowadzonych przez Skinnera i jego najbliższych współpracowników możemy stwierdzić, że w wyniku stosowania wzmocnienia sporadycznego uzyskuje się reakcje bardziej odporne na wygaszanie niż wskutek wzmocnienia stałego, chociaż przy wzmacnianiu sporadycznym wytworzenie reakcji warunkowej często jest trudniejsze. Spośród wzmocnień sporadycznych bardziej korzystne są wzmocnienia stosowane według rozkładu interwałowego. Najwięcej reakcji i najbardziej odpornych na wygaszanie uzyskuje się stosując rozkład o zmiennych proporcjach, tj. dzięki wzmocnieniu sporadycznemu stosowanemu nieregularnie po coraz to innej liczbie powtórzeń. Ważnym również odkryciem Skinnera w tej dziedzinie jest metoda przybliżenia. Polega ona na tym, że eksperymentator, aby wyuczyć zwierzę pożądanego skomplikowanego zachowania, nie czekając na jego wystąpienie spontaniczne, nagradza reakcje zbliżone do pożądanej, stopniowo przechodząc do wzmacniania jedynie reakcji pożądanej, a niewzmacniając innych. Stosując wzmocnienie przybliżone Skinner potrafi wyuczyć gołębia gry w piłkę. Technika uczenia zwierzęcia takich bardzo złożonych działań, które sięgają daleko poza jego normalny repertuar, nosi nazwę modelowania. Oczywiście, według Skinnera wszelkie zachowania instrumentalne są zupełnie mechaniczne, nie opierają się na przewidywaniu przez zwierzę skutków swoich ruchów. Mechanizm ich polega po prostu na pamięci kolejności ruchów utrwalonej w poprzednim doświadczeniu wskutek zastosowania wzmocnienia działającego mechanicznie. Wzmocnienie rozumie bowiem Skinner inaczej niż Thorndike. Nie jest to stan przyjemności czy przykrości, lecz zdarzenie (bodźce) które w powiązaniu z reakcją sprawia, że przy powtarzaniu się danej sytuacji reakcja występuje ponownie.

Eksperyment przeprowadzony przez Greenspoona (1955) często przy- tacza się jako ilustrację uczenia si ludzi, opartego na tej zasadzie. Osobom badanym polecano mówić słowa przychodzące im na myśl. Gdy wśród słów wymienionych przez osobę badaną znajdował się rzeczownik w liczbie mnogiej, eksperymentator mruczał „mchm”. W miarę przedłużania się eksperymentu ilość wymienianych rzeczowników w liczbie mnogiej wzrastała, gdy zaś eksperymentator zaprzestał wyrażać aprobatę, ilość ich spadła. Jak mówiły osoby badane, nie były one świadome, że pewne rodzaje słów są wzmacniane. Skinner twierdzi, że w podobny sposób – często wskutek zupełnie przypadkowego wzmacniania – kształtują się różne zachowania ludzi, w tym również zachowania przesądne.

Stanowisko teoretyczne, jakie reprezentuje Skinner, chociaż skrajnie behawiorystyczne, jest raczej odosobnione. Autor zasługuje jednak na uwagę jako wnikliwy eksperymentator, który prowadząc badania zazwyczaj na kilku osobnikach potrafił stwierdzić wiele ciekawych faktów, wykryć dużo istotnych zależności dotyczących roli, jaką w uczeniu się odgrywa rozkład wzmocnienia. Należy podkreślić jego umiejętność stosowania praw i zasad stwierdzonych w badaniach nad uczeniem się do nauczania (uczenie programowane), do analizy języka, do psychiatrii i do życia społecznego.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.