Profesjonalny psycholog z Lublina. Sprawdzona pomoc psychologiczna w Lublinie.

OCENA DZIAŁANIA I ZMIANY „JAKOŚCIOWE” AKTYWNOŚCI UMYSŁOWEJ

W pewnym badaniu zastosowano serie tabel liczbowych, w których badany musiał porządkować liczby tak, aby sumy poziome i pionowe były prawidłowe. Serie tabel ułożone były kolejno według stopnia trudności. Wpływ starzenia się wyrażał się w nieproporcjonalnym wzroście liczby błędów przy stosowaniu coraz to trudniejszych tabel. Ludzie starsi nie potrafili operować szerokim zasobem informacji ułożonych według różnorodnych kryteriów, ponieważ wymagało to przerzucania uwagi z jednego aspektu zadania na inny, a jednocześnie konsekwentnego oddziaływania na całą organizację i ciągłość zachowania się. Ludzie starsi skłonni byli czasem przyjąć niekonsekwentne rozwiązania, co mogło wskazywać na ich niezdolność do krytycznej oceny własnego działania. W innych przypadkach przerywali wykonanie zadania jako zbyt dla nich trudnego. Ludzie starsi mogą akceptować nieprawidłowe wykonanie albo wynik przybliżony, ponieważ nie potrafią osiągnąć nic więcej. Postawy tego typu często obserwuje się w psychologicznych badaniach nad rozwiązywaniem problemów. Nie jest to bynajmniej cecha charakteryzująca tylko ludzi starszych, ale może u nich występować częściej. Zdolność do zastosowania właściwych norm oceny zależy prawdopodobnie od umiejętności wykonania samego zadania. U ludzi w wieku podeszłym występują jednak również zaburzenia oceny wykonania. Pacjenci, którzy mają wgląd i zdają sobie sprawę z tego, iż sprawność ich umysłu słabnie, przejawiają zaburzenia emocjonalne z powodu niedostatecznych wyników działania, natomiast ci, którzy nie mają wglądu, nie oceniają swych wyników jako złe i nie wykazują niepokoju (14).

OCENA DZIAŁANIA I ZMIANY „JAKOŚCIOWE” AKTYWNOŚCI UMYSŁOWEJ CZ. II

Ludzie starsi wykazują większą ostrożność i skupienie przy działaniu, a dla dokładności pracy rezygnują z szybkości. W strukturze ich działania nie występują jednak zasadnicze zmiany. Wydaje się, że zmiany w strukturze działania wiążą się z chorobą psychiczną i uszkodzeniami mózgu, a także z różnymi patologicznymi zmianami wieku starczego. Jednak większość metod używanych do oceny działania ludzi starszych nie jest przystosowana do ujawniania zmian w strukturze działania. Nie wiemy zatem, czy normalny proces starzenia się nie powoduje zmian w strategii rozwiązywania problemów, poziomie kształtowania się pojęć, strukturze uzdolnień i sposobie programowania działania. Związane z wiekiem zmiany w rodzaju zdolności, a nie tylko w ich ogólnym poziomie – to szeroki teren dla pracy badawczej. Niektórzy badacze stosowali technikę sortowania kart dla badania strategii poznawczych w tworzeniu się pojęć. Mimo braku danych eksperymentalnych, można przypuszczać, iż wraz z upływem lat człowiek porzuca strategie związane z wysokimi wymaganiami intelektualnymi (prowadzące do wyników ścisłych i logicznych) na rzecz takich sposobów pracy, przy których wymagania są niższe (a także stosunkowo mniej dokładne i mniej skuteczne). Badania eksperymentalne nad wpływem wieku na rozumowanie indukcyjne (polegające na abstrahowaniu i uogólnianiu) wykazują, że przy klasyfikacji przedmiotów i zdarzeń ludzie starsi częściej niż młodsi mylą się w ocenie właściwości przedmiotów i nie umieją wyróżniać cech charakterystycznych, związanych z klasą określoną przez eksperymentatora. Występuje to zwłaszcza wówczas, gdy pewne właściwości przedmiotów tej klasy posiadają również przedmioty nie wchodzące do niej (15 – 16).

Ponieważ wraz z upływem wieku badani coraz bardziej poprzestają na prostych, przybliżonych metodach, występuje pogorszenie działania, które można ująć liczbowo (oceniając według długości czasu wykonania lub liczby wymaganych prób). Ważniejsze byłoby jednak wykazanie zmian w strukturze lub organizacji działalności umysłowej.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.