Profesjonalny psycholog z Lublina. Sprawdzona pomoc psychologiczna w Lublinie.

ERICH FROMM CZ. II

Podstawowym wątkiem we wszystkich pracach Fromma jest idea, że człowiek czuje się samotny i wyobcowany, ponieważ zerwał powiązania łączące go z przyrodą i z innymi ludźmi. Ten stan izolacji nie występuje u żadnego innego gatunku zwierząt: jest on specyficzną cechą sytuacji człowieka. Na przykład dziecko uwalnia się od pierwotnych więzi łączących je z rodzicami, w wyniku czego czuje się samotne i bezradne. Niewolnik w końcu uzyskał wolność, by znaleźć się bez żadnego oparcia w dojmująco obcym świecie. Jako niewolnik należał do kogoś i miał poczucie więzi ze światem i z innymi ludźmi, mimo że nie był wolny. W książce Escape from freedom (1941: wyd. poi. Ucieczka od wolności, 1970) Fromm rozwija tezę, że w miarę jak ludzie z upływem stuleci uzyskiwali więcej wolności, czuli się także coraz bardziej osamotnieni. Wolność staje się stanem negatywnym, od którego starają się uciec.

Jakie jest rozwiązanie tego dylematu? Człowiek może albo zjednoczyć się z innymi ludźmi w duchu miłości i wspólnej pracy, albo znaleźć bezpieczeństwo przez uległość wobec władzy i podporządkowanie się społeczeństwu. W pierwszym wypadku ludzie korzystają ze swej wolności w celu ukształtowania lepszego społeczeństwa, w drugim nakładają sobie nowe więzy. Ucieczka od wolności, która została napisana w cieniu hitlerowskiej dyktatury, wykazuje, iż ta forma totalitaryzmu była atrakcyjna dla ludzi, ponieważ oferowała im znów poczucie bezpieczeństwa. Jak jednak wykazuje Fromm w następnych książkach (1947,1955,1964), każda forma społeczeństwa, jaką stworzył człowiek, czy to będzie feudalizm, kapitalizm, faszyzm, socjalizm czy komunizm, stanowi próbę rozwiązania tej podstawowej sprzeczności, w jaką uwikłani są ludzie. Sprzeczność ta polega na tym, że człowiek jest zarówno częścią natury, jak i oddzielony od niej, że jest zarówno zwierzęciem, jak i istotą ludzką. Jako zwierzę ma pewne potrzeby fizjologiczne, które muszą być zaspokojone. Jako istota ludzka ma samoświadomość, rozum i wyobraźnię. Doznania specyficznie ludzkie to uczucia czułości, miłości i współczucia: postawy zainteresowania, odpowiedzialności, tożsamości, prawości, wrażliwości, transcendencji i wolności: wartości i normy (1968). Oba te aspekty osoby, będącej zarówno zwierzęciem, jak i człowiekiem, stanowią podstawowe warunki egzystencji ludzkiej. „Zrozumienie psychiki człowieka musi być oparte na analizie jego potrzeb, wynikających z warunków jego egzystencji” (1955, s. 25).

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.