Profesjonalny psycholog z Lublina. Sprawdzona pomoc psychologiczna w Lublinie.

Dziedzina zjawisk psychicznych w klasyfikacji Twardowskiego cz. III

Na podstawie powyższego wyliczenia łatwo spostrzec, że na całość zjawisk psychicznych składają się przedstawienia naoczne {słyszenie, widzenie itp.), bądź pojęcia ogólne, oraz sądy, akty emocjonalne i akty woli. Trzecia klasa zjawisk psychicznych obejmuje według Brentany sferę zarówno woli jak uczucia i dzieli się na akty miłości i nienawiści (Phänomene der Liebe und des Hasses), w innej terminologii na akty upodobania i niechęci (Gefallen und Missfallen). Dwa pierwsze rodzaje zjawisk określa się jako przedstawienia bądź naoczne czyli wyobrażenia, bądź nie- naoczne czyli pojęcia. Gdybyśmy połączyli akty emocjonalne i wolicjonalne w jedną klasę, otrzymalibyśmy trzy klasy zjawiśk psychicznych: przedstawienia {Vorstellungen), sądy (Urteile) i akty emocjonalno-wolicjo- nale {Gemütstätigkeiten).

Naszkicowany wyżej podział zjawisk psychicznych nie jest zasadniczo niczym nowym. Inicjatorem bowiem i w tej sprawie jest Kartezjusz. Stwierdziwszy w II Medytacji z całą pewnością, że jest, że istnieje, zapytuje następnie, czym jest. Odpowiedź brzmi: „Rzeczą myślącą: ale co to jest? Jest to rzecz, która wątpi, pojmuje, twierdzi, przeczy, chce, nie chce, a także wyobraża sobie i czuje” 8. Modyfikacje myślenia są tu te same, które w innym porządku wymienia Brentano i również sprowadzają się do trzech klas podstawowych.

Następnym ustaleniem na temat zjawisk psychicznych jest stwierdzenie, iż „zjawiska psychiczne określa się bądź jako przedstawienia, bądź jako to, u podstaw czego stoi przedstawienie”9. Tak więc nie można według tej koncepcji sądzić czegoś, czego byśmy uprzednio sobie nie przedstawili, podobnie jak nie mpżna kochać czy nienawidzić rzeczy nie przedstawionej. Samo przedstawienie nie jest jeszcze sądem. Aby powstał sąd, do przedstawienia dołączyć się musi swoisty akt psychiczny uznania lub odrzucenia, stwierdzenia lub zaprzeczenia. Uczucia są aktami jeszcze bardziej skomplikowanymi: stanowią one swoiste zabarwienie emocjonalne dołączone do uprzedniej, pozytywnej bądź ujemnej oceny przedmiotu. Tak więc uczucia zakładają nie tylko przedstawienie przedmiotu, do którego się odnoszą (przedstawienie spostrzegawcze), ale nadto moment przekonaniowy o istnieniu przedmiotu uczucia. Przedstawienie stanowi zatem element podstawowy i zarazem składnik wspólny wszystkich aktów psychicznych. Nie ma sądów ani uczuć bez właściwego im tła przedstawieniowego.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.